Bảy trợ thủ nhỏ cho đối thoại và hành động. Phần 1 – Hiện diện

Bảy trợ thủ nhỏ cho đối thoại và hành động. Phần 1 – Hiện diện

Viết bởi Chris Corrigan
Dịch bởi Lannah Nguyễn


Lời người dịch:
“Nếu tôi không có bất cứ công cụ hay phương pháp nào, nhưng lại đang cần chủ trì một cuộc trò chuyện quan trọng, thì có một điều gì tôi có thể sử dụng?” – Tenneson Woolf

Là một người thực hành “Art of hosting” – nghệ thuật chủ trì và thu hoạch những cuộc trò chuyện có ý nghĩa – khi đọc thấy câu hỏi ở trên kia, tôi đã bị thu hút ngay lập tức, và thế là tôi lạc vào loạt bài viết của bác Chris corrigan ghi lại chia sẻ của bác Toke Moller về “Bảy trợ thủ nhỏ cho đối thoại và hành động”. Xin được dịch lại những chia sẻ hữu ích của bác và chia sẻ tới cộng đồng. Hy vọng những trợ thủ nhỏ này sẽ hỗ trợ cho hành trình chủ trì các cuộc trò chuyện quan trọng của mọi người.

Ghi chú: Bác Toke Moller, bác Chris Corrigan và bác Tenneson Woolf là những người tìm đường, những người thực hành lâu năm trong cộng đồng Art of Hosting trên thế giới.

Lannah

Chuyện là, người bạn của tôi, Tenneson Woolf, đã ngồi xuống với người thầy và người bạn của chúng tôi, Toke Møller, với tinh thần luôn đề cao sự giản đơn của mình, cậu ấy đã hỏi một câu rất thẳng thắn: “Toke, nếu tôi không có công cụ hay phương pháp nào, nhưng cần phải có một cuộc trò chuyện quan trọng, thì có MỘT điều gì tôi có thể sử dụng?

Toke suy nghĩ một lúc rồi nói: “Sự hiện diện. Chỉ cần cậu có mặt trọn vẹn trong khoảnh khắc đó. À, và hãy có một câu hỏi tốt… ờ… và còn nữa…” Tiếp sau đó là một danh sách ngắn gồm bảy điều, như những bí quyết nhỏ bỏ túi. Bất cứ khi nào cần dừng lại và chủ trì một cuộc trò chuyện, bạn đều có thể lấy ra dùng.

Trong vài tháng vừa qua tôi đã suy ngẫm về những trợ thủ nhỏ này. Chúng vừa là một cách rất dễ để bước vào thực hành Nghệ thuật Chủ trì (Art of Hosting), dù bạn sử dụng cho điều phối hay cho vai trò lãnh đạo. Và khi gần đây tôi dành thời gian suy nghĩ về cách giới thiệu những ý tưởng này trong các ngôn ngữ và các bối cảnh văn hóa khác nhau, tôi quay lại với sự giản dị của bảy công cụ cơ bản ban đầu, nhưng tôi mở từng công cụ ra và sử dụng chúng như một cách để suy ngẫm về việc thực hành của mình. Tôi nghĩ rằng những điều này có thể tạo nên một nền tảng rất tốt cho một dạng workshop điều phối cụ thể.

Vì vậy, tôi xin chia sẻ lại ở đây — được mở rộng hơn, cập nhật lại, và kèm theo một vài suy nghĩ mới. Đây sẽ là một chuỗi gồm bảy bài viết, mời bạn theo dõi và cùng tôi suy ngẫm.

Bảy trợ thủ nhỏ cho đối thoại và hành động: Phần 1 – Hiện diện

Khi đứng trước sự không chắc chắn, nhất là trong những tình huống phức tạp, điều khôn ngoan nhất ta có thể làm là dừng lại, giữ sự tĩnh lặng và mở rộng các giác quan để cảm nhận điều đang diễn ra. Đây vừa là một thực hành cho mỗi cá nhân, vừa là một thực hành chung của tập thể.

Với riêng tôi, điều đó có nghĩa là lắng nghe, quan sát, và nhận ra mình đang cảm thấy gì. Khi thật sự hiện diện, tôi bắt đầu cảm được tình huống. Sự hiện diện cho ta thời gian để kết nối những gì mình quan sát được với những điều mình biết là đúng. Nó cũng cho phép ta tò mò thêm một chút về những gì đang thấy, và tạm xếp những điều ấy vào nhóm “cần tìm hiểu sâu hơn”.

Là con người, chúng ta có xu hướng tìm kiếm những điều quen thuộc trước tiên, và khi bối cảnh trở nên bất định, ta cũng cần nhanh chóng nhận ra những điều xa lạ. Công việc khởi đầu của việc chủ trì những cuộc trò chuyện có ý nghĩa bắt đầu từ chính thực hành này: nhận ra điều lạ lẫm giữa một biển những thứ tưởng chừng rất hợp lý.

Không phải những gì ta đã biết khiến ta cảm thấy bất an. Chính những điều mới mẻ, khác thường – đôi khi dễ bị xem nhẹ – lại thu hút sự chú ý sâu sắc hơn của ta. Đó là một cảm giác chưa yên với hiện trạng, một sự thôi thúc âm thầm khiến ta muốn nhìn lại và đi sâu hơn.

Sự hiện diện cho phép chúng ta dừng lại trong vùng chưa biết một lúc và dành thời gian gọi tên nó: một không gian xa lạ. Điều này cũng cho phép chúng ta nhận diện những gì đang run rẩy, lo lắng, bối rối trong chính mình. Thế giới cảm xúc nội tâm của chúng ta có thể mang đến một tập hợp tín hiệu và cảnh báo đáng tin cậy, nhưng nếu không tĩnh lặng và yên tĩnh một chút, nó cũng có thể đưa ra những phản ứng rất không đáng tin cậy trước những tín hiệu đó.

Cũng như sự hiện diện là một thực hành quan trọng đối với mỗi cá nhân, thì đó cũng là điều cần được tập thể thực hành cùng nhau. Trước khi bắt đầu bất kỳ cuộc trò chuyện quan trọng nào, tôi luôn dành ra một khoảnh khắc để giúp mọi người thật sự có mặt với công việc chúng tôi sắp làm, tạo ra một sự chuyển tiếp rõ ràng giữa bối cảnh cũ và bối cảnh mới, và mời gọi mọi người bước trọn vẹn vào công việc đang diễn ra.Chúng tôi thường dành một chút thời gian im lặng để cùng suy ngẫm về công việc. Tôi tạo ra một ngưỡng nhất định và rõ ràng để bước qua trước khi chúng tôi bắt đầu.

Khi đối diện với những điều chưa chắc chắn, việc quay về với hiện tại giúp ta đặt ra câu hỏi: “Chuyện gì đang diễn ra?” Đây luôn là câu hỏi đầu tiên cần hỏi, để hướng sự chú ý của cả nhóm vào việc đang cần làm. Khi cùng nhau lắng nghe các câu trả lời và suy ngẫm quanh câu hỏi đó, ta cũng có thể nhìn lại xem những điều vừa nhận ra đang tác động đến cả nhóm như thế nào: chỗ nào chúng ta còn mong manh, dễ dao động trước tình huống; chỗ nào cần được nhắc nhở hay thách thức thêm; và chỗ nào chúng ta đang có đủ nguồn lực, sự rõ ràng và vững vàng.

Trở về với sự hiện diện trọn vẹn là công cụ đầu tiên cần dùng, và cũng là điều ta luôn có thể quay lại bất cứ lúc nào. Khi cuộc trò chuyện trở nên khó khăn, khi cảm xúc căng thẳng dâng cao, việc dành ra một khoảnh khắc hiện diện trong im lặng là một hành động tử tế.Sự im lặng đó giúp mỗi người quay vào bên trong, tự tìm ra sự sáng suốt của chính mình trong tình huống đang xảy ra. Nó cũng cho cơ thể có thời gian để xả bớt căng thẳng, để nhịp tim, hơi thở và các giác quan dần trở lại trạng thái bình thường. Với tôi, điều này đã nhiều lần cứu vãn những cuộc trò chuyện căng thẳng, và giúp tôi đối diện được với những tình huống dễ mất bình tĩnh, mất đi sự sáng suốt của mình.

Đón đọc phần 2 – Có một câu hỏi tốt.

Tìm đọc bài viết gốc Phần 1 – Hiện diện

Tối ưu hóa quá trình ra quyết định tập thể

Tối ưu hóa quá trình ra quyết định tập thể

Phương pháp ra quyết định tập thể dựa trên sự đồng thuận (Generative decision making process)

Bài viết bởi Samantha Slade. Dịch bởi Đom Đóm Lab.

Ra quyết định cùng nhau không nhất thiết phải dông dài và mệt mỏi. Việc “ra quyết định dựa trên sự đồng thuận” (consent based decision making) chưa được nhiều người biết đến, mặc dù nó có thể giúp các tổ chức đưa ra quyết định tập thể một cách hiệu quả và sáng suốt. Chúng tôi sử dụng phương pháp này tại Percolab, một công ty tư vấn hỗ trợ đổi mới và hợp tác xã hội, có trụ sở tại Canada và Pháp.

Quá trình này cần một người chủ trì (host), lý tưởng nhất là mọi người luân phiên đảm nhận vai trò này. Tại Percolab, tất cả mọi người đều có thể chủ trì kiểu ra quyết định này và chúng tôi thay phiên nhau tùy thời điểm.

Khi bắt đầu phát triển thực hành này tại tổ chức, có thể sẽ hữu ích nếu tổ chức có thể mời một người chủ trì bên ngoài cho những lần đầu tiên, hoặc hỗ trợ huấn luyện để phát triển các kỹ năng trong nội bộ.

    1. Độ chín

    Đã đến lúc để ra quyết định này chưa? Bối cảnh đã rõ ràng chưa? Có cần thu thập thêm  thông tin hoặc dữ liệu nào không? Liệu một cuộc trò chuyện mở có thể giúp quyết định này trở nên “chín” hơn??

    Mẹo chủ trì: Để đạt độ chín cần thiết, có thể bạn cần mời một hay hai vòng trò chuyện mở trong nhóm (ví dụ: “Tôi sẽ đặt hẹn giờ trong 10 phút tới để các bạn khám phá chủ đề này nhé”). Cho thêm thời gian nếu cần. Có thể bạn cần kết luận rằng quyết định chưa chín muồi, điều này hoàn toàn bình thường. Lắng nghe sâu và khi bạn cảm nhận thấy có thể một đề xuất đã xuất hiệni, thì thời điểm đã chín muồi. Mời nhóm chuyển sang bước tiếp theo.

    2. Đề xuất phiên bản I

    Mời nhóm — có ai muốn đưa ra đề xuất đầu tiên? Điều này sẽ giúp nhóm tiến tới hành động và có nhiều cơ hội cùng tinh chỉnh đề xuất.

    Mẹo chủ trì: Giúp người đề xuất đặt tên cho đề xuất, lý tưởng nhất là trong một câu đơn. Tránh để đề xuất phình lên thành nhiều đề xuất một lúc. Đảm bảo rằng đề xuất được viết ra để mọi người đều có thể nhìn thấy (tách biệt với người đề xuất) và nhắc lại thành lời.

    .

      3. Làm rõ

      Nhóm có cơ hội đặt câu hỏi cho người đề xuất. Người đề xuất có hai cách phản hồi — i) Cung cấp câu trả lời hoặc ii) Nói “Không bao gồm trong đề xuất” nếu câu trả lời chưa rõ ràng trong đề xuất phiên bản 1

      Mẹo chủ trì: Nếu ai đó đang nói mà không đặt câu hỏi (ví dụ: chia sẻ cảm nhận), hãy nhắc nhở họ rằng đây là giai đoạn đặt câu hỏi. Đảm bảo rằng tất cả các câu hỏi đều hướng đến người đề xuất và không ai can thiệp. Tránh để người đề xuất phân tán sang bất cứ điều gì khác ngoài câu trả lời thẳng thắn & súc tích. Cảm nhận khi nào giai đoạn làm rõ sắp kết thúc (ví dụ: mọi người đã sẵn sàng phản hồi).

      4. Phản hồi

      Tất cả mọi người (trừ người đề xuất) phải chia sẻ với nhóm phản hồi của mình về đề xuất; mọi tiếng nói và quan điểm khác nhau cần được lắng nghe. Người đề xuất tập trung lắng nghe và ghi chép lại. Sau đó, người đề xuất có thể đưa ra một phiên bản đề xuất mới nếu cần.

      Mẹo chủ trì: Bắt đầu với người có cảm xúc phản ứng mạnh mẽ nhất, rồi đi vòng tròn cho đến khi tất cả mọi người đều chia sẻ phản ứng của mình. Cần đảm bảo rằng phản ứng không phải về người đề xuất, mà về nội dung đề xuất — nhắc nhở mọi người nếu cần thiết.

      .

      5. Đề xuất phiên bản II

      Người đề xuất xây dựng một phiên bản mới của đề xuất dựa trên tất cả những gì đã được nói. Người chủ trì đảm bảo rằng nó được viết ra trực quan cho tất cả mọi người, đồng thời đọc to thành lời.

      Mẹo chủ trì: Nếu bạn cảm thấy người đề xuất có thể muốn giữ nguyên đề xuất cũ, hãy lưu ý rằng họ có thể làm vậy. Nếu bạn cảm thấy người đề xuất cần hỗ trợ xây dựng phiên bản thứ hai, hãy lưu ý rằng họ có thể hỏi giúp đỡ — tuy nhiên, đừng vội vàng nói điều này.

      6. Phản đối

      Một phản đối cần nêu lên một rủi ro hoặc một bước thụt lùi đối với tổ chức hoặc dự án. Tất cả các phản đối được bày tỏ,  sau đó người chủ trì quyết định xem phản đối đó có hợp lệ hay không. Nếu hợp lệ, người đề xuất cần tích hợp nó vào một phiên bản mới của đề xuất. (Sau đó, vòng phản đối được lặp lại).

      Mẹo chủ trì: Đôi khi mọi người có thể bày tỏ những lo lắng cá nhân mà thực tế không phải là rủi ro của tổ chức. Điều này cần được phân biệt rõ ràng. Nếu nó mơ hồ, bạn có thể nhờ cả nhóm hỗ trợ. Đây là phần khó nhất của quá trình đối với người chủ trì.

      7. Xác nhận trực quan

      Mọi người xác nhận một cách trực quan rằng “Tôi có thể chấp nhận quyết định này” bằng cách giơ ngón tay cái. Đây là cách để mọi người thấy tất cả đều hoàn toàn đồng ý với quyết định này. Nếu có điều gì cần được nói lên mà chưa nói, nó sẽ xuất hiện bởi vì một người sẽ không thể giơ ngón tay cái lên. Điều này có thể xảy ra khi (i) ai đó đang khó khăn tìm từ ngữ để diễn đạt một ý tưởng quan trọng đối với họ hoặc (ii) ai đó đang không tham gia vào quá trình (muốn được tiếp tục chất vấn về quyết định sau khi đã được thống nhất). Dù là gì, nhóm cần quay lại tiến trình để giải quyết hết vấn đề.

      Lưu ý: Có thể dùng thực hành xác nhận trực quan như một tín hiệu văn hóa để đẩy nhanh tiến trình quyết định. Ai đó đưa ra một đề xuất và bạn có thể dùng cách này để kiểm tra nhanh xem mọi người có thể chấp nhận nó hay không.

      Mẹo chủ trì: Đây không phải là hội đồng ra quyết định và đây không phải là cơ hội để hạ ngón tay cái xuống và bắt đầu lại tiến trình. Đây đơn giản là bước xác nhận một cách trực quan. Nếu quá trình diễn ra suôn sẻ, tất cả các ngón tay cái sẽ được giơ lên. Nếu ai đó cảm thấy chật vật khi bày tỏ phản đối, hãy hỗ trợ họ và nhắc họ rằng mọi thông tin đều quan trọng.

      Đây là bước khép lại cả tiến trình. Cũng như chơi piano, đừng cầu toàn ngay từ lần đầu. Mọi thứ đều cần luyện tập.

      ____

      Tải miễn phí Tờ rơi về Generative Decision Making .

      Bản gốc bài viết này được chia sẻ trên trang web của Percolab, và Medium trong Percolab Droplets. Dịch bởi Đom Đóm Lab. 

      Để hiểu thêm về Cách ra quyết định tập thể dựa trên sự đồng thuận (GDM), tham khảo thêm Tập huấn Cuộc họp đồng quản lý.